Kunst voorbij validsme: onze visie op inclusie bij Stichting de Theaterdagen 

Binnen Stichting De Theaterdagen — met het Nederlands Theater Festival, het Amsterdam Fringe Festival en het gezamenlijke PRO-programma — werken we aan een toekomst waarin de theatersector inclusief en toegankelijk is voor iedereen die het wil maken, beleven en delen. 

Inclusie is voor ons een brede opdracht: het gaat over het herkennen, erkennen, bevragen en wegnemen van systemen die mensen buitensluiten. In dit document richten we ons specifiek op de positie van makers, werkers en publiek uit de disability arts community. Dat doen we niet omdat inclusie zich tot deze doelgroepen beperkt, maar omdat hier binnen onze festivals, ons beleid en de sector als geheel een urgente en concrete beweging nodig is. 

Onze ambitie is dus om binnen onze festivals en de bredere culturele sector structureel meer diversiteit en representatie te creëren van theatermakers en -werkers die zichzelf scharen onder de disability arts community* en daarmee bij te dragen aan een sector waarin meerdere perspectieven gelijkwaardig kunnen bestaan. 

Show, don’t tell 

We brengen inclusie in de praktijk. Voor ons betekent dit onder andere dat we: 

• representatie op het podium faciliteren door ons te laten leiden door de behoeften en mogelijkheden van makers uit de disability arts community; 

•  makers uit de disability arts community actief betrekken bij relevante panelgesprekken, programma’s en onze subsidieplannen; 

• duurzame samenwerkingen aangaan met ervaringsdeskundigen en professionals uit de disability arts community; 

• onze waarden op het gebied van inclusie en toegankelijkheid verankeren in vierjaren- en beleidsplannen. 

Dat vraagt om ruimte in onze organisatie, in ons team, in onze programmering én in onze begroting. Inclusie en toegankelijkheid zijn geen extraatje of los project, maar geborgd in onze werkwijze. 

Van symbool naar betekenis 

We willen af van symbolische gebaren. Inclusie en toegankelijkheid betekenen voor ons dat makers en medewerkers uit de disability arts community volwaardig deel uitmaken van alles wat we doen. Niet ‘naast’ of ‘voor’, maar mét. Van het podium tot de productie, van publieksbeleving tot besluitvorming. Daarbij erkennen we dat echte toegankelijkheid niet alleen gaat over praktische aanpassingen, maar ook over zeggenschap, representatie, artistieke ruimte, structurele betrokkenheid en communicatie. We laten ons leiden door experts, ervaringsdeskundigen en professionele theatermakers uit de community én het publiek. 

Ontmoeten en verbinden 

Een grotere diversiteit aan makers draagt niet alleen bij aan gelijke kansen, maar ook aan artistieke vernieuwing en verrijking. Echte verandering ontstaat in de ontmoeting, uitwisseling en samenwerking. Daarom creëren we momenten waarop makers elkaar daadwerkelijk kunnen ontmoeten, van elkaar kunnen leren en samen kunnen werken. Stichting De Theaterdagen bouwt aan een doorlopende keten van ontwikkeling en zichtbaarheid, waarin makers kunnen netwerken, groeien en gezien worden. Daaraan liggen perspectieven uit de disability arts community ten grondslag, zodat we iedere maker in diens ontwikkeling kunnen faciliteren. Tegelijkertijd helpt deze focus ons om breder te kijken naar toegankelijkheid en representatie binnen de sector. 

Let’s Move Together 

We werken toe naar een beweging die verder reikt dan onze eigen festivals. In 2025 namen Erika Zeegers en Nikki Manuputty het initiatief voor het netwerk “Let’s Move Together”: een netwerk van makers binnen en buiten dedisability arts community. Het platform bestaat op dit moment (april 2026) uit ongeveer twintig makers en organisaties. Binnen dit netwerk leren we elkaar leren kennen, vormen we bondgenootschappen en maken we samen plannen voor een meer inclusieve culturele toekomst. 

Een volgende stap is het formaliseren en onderhouden van dit platform. Door samen te werken met partners uit het veld — zoals Het Nationale Theater, No Limits Festival, Toneelschuur Producties, Oerol en PodiumINC — maken we zichtbaar wat er al gebeurt en versterken we de verbindingen binnen het netwerk van inclusieve podiumkunsten.  

Het doel is om ketens van doorontwikkeling te creëren tussen festivals, organisaties en makers. Erika werkt met ons samen om onze visie en uitvoering daarvan te verankeren in beleid. 

Tijdens onze eigen festivals organiseren we, in samenwerking met de Meervaart, het programma Common Ground rondom inclusief makerschap. 

De stem van de maker centraal 

De vraag die we steeds blijven stellen is: 

“Wanneer voel jij je in je kracht staan — als maker, speler en als bezoeker?” 

Vanuit die vraag bouwen we verder. Inclusie zien wij niet als toevoeging, maar als artistieke en structurele ontwikkeling die de hele sector versterkt. Daarin is het essentieel dat we toewerken naar meer diversiteit en representatie op het podium en daarbuiten: binnen het Nederlands Theater Festival en Amsterdam Fringe Festival en uiteindelijk in de gehele culturele sector.  

Tegelijkertijd zien we dit niet als een losstaand traject. De manier waarop we leren van de disability arts community helpt ons ook breder te kijken naar uitsluiting, toegankelijkheid en representatie binnen de sector.  

We geloven dat de sleutel tot echte toegankelijkheid ligt in luisteren, in het serieus nemen van elkaars ervaringen en in het erkennen van elkaars expertise. Elkaar zien als gelijkwaardig. Onszelf, onze positie en de kunsten die we maken en produceren niet hoger of lager plaatsen dan het werk van de ander.  

Radicale gelijkwaardigheid dus. 

We erkennen dat we lerend zijn en zoeken actief elkaars expertise op. Zo bouwen we samen verder aan een theatersector waarin mensen zich vertegenwoordigd en in hun kracht voelen. 

—– 

Quotes

“Een inclusief werkveld is niet alleen een kwestie van rechtvaardigheid, maar ook een enorm potentieel aan artistieke vernieuwing.” 

– Erik-Ward Geerlings, artistiek directeur Theater Babel en lid van Let’s move together 

“Wat geweldig dat Stichting De Theaterdagen zich zo committeert aan het najagen van een toegankelijke en inclusieve theaterwereld. Deze plannen gaan veel betekenen voor makers die zich nog ongezien voelen, dan wel voor publiek dat zich nog niet aangesproken voelt. Als productiehuis ondersteunen we deze visie met liefde en wisselen we graag uit over ieders leerproces.” 

• Fabian Pikula, Hoofd Toneelschuur Producties (samenwerkingspartner) 

“Ook vanuit Oerol werken we aan een duurzame beweging richting een inclusief kunstenlandschap waarin mensen met en zonder beperking gelijkwaardig deelnemen – als maker, medewerker en publiek. Niet de beperking maar het talent, en de wijze waarop het talent kan ontwikkelen, staat centraal.” 

– Sabine Pater, artistiek directeur Oerol (samenwerkingspartner) 

—– 

*De disability art community is een inclusieve gemeenschap die verder gaat dan alleen “kunst maken”: het gaat over eigenaarschap en representatie, het doorbreken van stereotypen en het creëren van toegankelijkheid, zowel in het maakproces als in het eindresultaat.

Kunst wordt hierbij een plek waar individuen samen een collectief vormen en waar identiteit, activisme en verbeelding bijdragen aan maatschappelijke verandering.