Met een tweehoofdig directie-bestuur binnen Stichting De Theaterdagen kiezen het Nederlands Theater Festival (NTF) en Amsterdam Fringe Festival (AFF) bewust voor een andere vorm van leiderschap. Tobias Kokkelmans en FarnooshFarnia worden samen directeur-bestuurder van de stichting.
Deze stap is meer dan een interne organisatiewijziging: in een tijd van polarisatie en groeiende complexiteit vraagt goed bestuur om meer dan één dominante stem. Met het nieuwe model willen NTF en AFF laten zien dat macht, verantwoordelijkheid en legitimiteit ook anders georganiseerd kunnen worden: met meer tegenspraak, meerstemmigheid en een gelijkwaardige verdeling van gezag.
De keuze voor een tweehoofdig directie-bestuur komt voort uit de overtuiging dat klassieke top-downstructuren niet altijd meer passen bij organisaties in een complexe maatschappelijke context. In instellingen die verschillende soorten bezoekers, artiesten en verhalen vertegenwoordigen, vraagt goed bestuur volgens de festivals niet alleen om efficiëntie, maar ook om meerdere perspectieven en een gezondere spreiding van verantwoordelijkheid.
Tobias Kokkelmans, directeur-bestuurder van Stichting De Theaterdagen:
“Waarom zou je een stuk van je macht willen opgeven? Voor mij ligt daar een andere, heel concrete vraag aan ten grondslag: hoe maak je als directeur of bestuurder daadwerkelijk plaats? Niet alleen wanneer je vertrekt, maar juist ook als je nog actief in functie bent. Niet alleen symbolisch, maar ook verankerd binnen de structuur van je organisatie. Ik ben een man, wit, geboren in Nederland en 45 jaar: dat zijn per definitie allerlei structurele voordelen. Met die positie heb ik ook een verantwoordelijkheid te dragen om bestaande, dominante machtsstructuren open te breken. Niet door verantwoordelijkheid uit de weg te gaan, maar door haar bewust te delen.”
Hoe organiseer je leiderschap op een manier die ruimte maakt voor meerdere vormen van kennis en structurele tegenstem, zonder aan kracht in te boeten? Dit is volgens NTF en AFF juist ook voor publieke instellingen, maatschappelijke organisaties en HR-professionals een relevante bestuurlijke vraag.
Met de benoeming van Farnoosh Farnia tot mede directeur-bestuurder krijgt dit vorm. Farnia was tot nu toe artistiek leider van Amsterdam Fringe Festival en brengt binnen Stichting De Theaterdagen een perspectief in waarin gelijkwaardigheid al langer centraal staat: tussen festivals, tussen makers, tussen podia en tussen de verschillende publieken die zij vertegenwoordigen. Dat zij nu naast Kokkelmans als directeur-bestuurder staat, markeert de bestuurlijke keuze om dominante machtsstructuren en een diversiteit aan perspectieven leidend te laten zijn.
Farnoosh Farnia, directeur-bestuurder van Stichting De Theaterdagen:
“Als de sector ruimte wil maken voor nieuwe stemmen, nieuwe makers en andere publieken, dan heeft dat ook een direct gevolg op hoe we verantwoordelijkheden en middelen organiseren. Een Fringe-maker moet niet alleen symbolisch naast een NTF-maker kunnen staan, maar moet ook daadwerkelijk meetellen in hoe we waarde toekennen, positie bepalen en middelen verdelen.”
Voor NTF en AFF draait gedeeld leiderschap daarom niet alleen om samenwerking, maar ook om de kwaliteit en legitimiteit van bestuur. Wie beslist, wie corrigeert, wie ruimte krijgt en wie structureel onderdeel is van macht, zijn volgens de festivals geen louter technische bestuursvragen, maar echte keuzes over hoe een organisatie zichzelf begrijpt en verantwoordt.
Het tweekoppige model wordt bovendien juist nu gemaakt, in een periode waarin het goed gaat met de stichting. Daarmee willen de festivals voorkomen dat fundamentele vragen over bestaansrecht, prioriteit en verdeling van middelen pas aan de orde komen in geval van crisis. Juist in stabiele omstandigheden kan een organisatie volgens NTF en AFF bewust kiezen voor een rechtvaardiger verdeling van verantwoordelijkheid, in plaats van onder druk terug te vallen op centralisatie en korte-termijnbestuur.
De festivals zien hun keuze niet als blauwdruk voor iedere organisatie, maar wel als een bijdrage aan een gesprek over leiderschap, gelijkwaardigheid en democratie binnen instellingen. Hoe organiseer je leiderschap in complexe organisaties zonder terug te vallen op solo-bestuur? Hoe maak je instellingen meerstemmiger zonder bestuurlijke helderheid te verliezen? En hoe zorg je dat gelijkwaardigheid niet alleen een uitgesproken waarde blijft, maar ook zichtbaar wordt in de top van de organisatie?
Volgens NTF en AFF is gedeeld leiderschap een bewuste governance-keuze. Niet omdat één directeur het niet aan zou kunnen, maar omdat organisaties sterker kunnen worden wanneer verschillende perspectieven, ervaring en kennis onderdeel zijn van bestuur. Daarmee willen NTF en AFF laten zien dat andere vormen van bestuur mogelijk zijn — niet als symbolische stap, maar als een concrete keuze om macht, verantwoordelijkheid en legitimiteit anders te organiseren.